Rhoi diolch am fwyd a cymrodoriaeth

Ar y fferm, mae'r hydref yn amser i arafu, camu'n ôl o fwrlwm y tymor tyfu a mwynhau ffrwythau (a llysiau!) ein llafur. Mae hefyd yn amser i fwynhau'r harddwch coeth sydd gan yr hydref i'w gynnig.

Y tymor hwn, mae'r myfyrdod hwnnw'n teimlo'n arbennig o dyner wrth i ni gofio ein ffrind annwyl, Rik, a oedd â chysylltiadau dwfn â'r fferm. Rydym yn ei gadw'n agos yn ein calonnau ac ym mywyd y tir.

Yn y cylchlythyr hwn, mae gwybodaeth am y fferm, digwyddiadau arbennig, myfyrdodau o Confest, ynghyd â newyddion a diweddariadau.

The Initiation gyda Kestrel Morton

Dydd Mercher nesaf - 3ydd Rhagfyr, 6pm

Rydym yn eich gwahodd i ymuno â ni ar gyfer digwyddiad arbennig ar y ferm wythnos nesaf.

Swynion yw straeon - Beth sy'n digwydd pan fydd awrwydr ein bywyd yn chwalu'n fil o ddarnau? Sut allwn ni godi'r darnau pan fydd siâp y byd yn cael ei anghofio?

Yn y perfformiad rhyfeddol hwn, mae hen dduwiau'n crwydro strydoedd Bristol yn cynllwynio dial, tra bod proffwydi gwallgof yn cyhoeddi bod y diwedd yn agos. Mae morthwyl anffawd yn torri pen sy'n llawn stori, gan ryddhau myth dwfn i gywiro llinell amser mewn argyfwng.

Mae Kestrel Morton yn adrodd hanes ei daith o chwalfa feddyliol, i'r isfyd a thu hwnt - profiad o seicosis sy'n datgelu pŵer stori i niweidio ac iacháu ein perthynas â realiti.

Mae Kestrel Morton yn adroddwr straeon queer, an-ddeuaidd sy'n byw yng Nghymru, a geir fel arfer yn swyno cynulleidfaoedd gyda straeon wedi'u nyddu o adleisiau'r gwyllt. Maen nhw'n pylu realiti gyda myth ac yn tynnu'r byd arall yn agos, gan blethu naratifau sy'n aros yn hir ar ôl i'r gair olaf gael ei ddweud.

Ymunwch â ni am noson sy'n addo trawsnewid, herio a swyno. Mae bwyd ar gael ar y noson.

Bydd Parti Pandy yn dilyn gyda pherfformiadau cerddorol lleol o 7.30pm tan yn hwyr (nid oes angen tocyn).

Prynwch docynnau ar gyfer 'The Initiation' yma: https://buytickets.at/menterpandy/1952279

Cynhadledd Diogelwch Bwyd - Myfyrdodau

Cynhaliwyd ein cynhadledd ar ddiwedd dramatig Storm Amy. Er gwaethaf y tywydd garw, mynychodd dros 50 o bobl i drafod "Beth yw Diogelwch Bwyd Lleol a Pham mae hi’n Bwysig?"

Dechreuodd y diwrnod gyda chyflwyniad hyfryd gan Nathan Richards, ffermwr a chynhyrchydd llysiau o fferm Troed y Rhiw yng Ngheredigion. Rhannodd Nathan ei angerdd dros gynhyrchu bwyd a phŵer marchnadoedd bwyd lleol i gysylltu tyfwyr a chynhyrchwyr â'u cymunedau.

Hwyluswyd y gweithdy a ddilynodd gan John Bray o Discover Outdoors yn Sheffield. Gwahoddwyd y cyfranogwyr i lunio cynllun strategol ar gyfer cefnogi eu cymuned trwy wahanol senarios sioc bwyd (edrychwch ar waith yr Athro Tim Lang os nad ydych chi'n gyfarwydd â'r cysyniad o sioc bwyd). Roedd y sgyrsiau'n ysgogol, a rhannodd llawer sut roedd y gweithdy'n bwerus wrth ymchwilio’r heriau yr ydym yn eu hwynebu.

Daeth y diwrnod i ben gydag archwiliad gyda Steve Niner ar rôl hud a bwriad yn ein perthynas â thir, ac yna pryd o fwyd o gynnyrch Fferm Pandy a baratowyd gan ein cogydd, Ness. Mae'n wirioneddol galonogol bod cymaint o bobl leol wedi mynychu i drafod y mater mor bwysig, sêf ddiogelwch bwyd lleol.

Edrychwn ymlaen at y Gynhadledd nesaf yng ngwanwyn 2026!

Beth sy'n digwydd ledled Cymru?

Yr wythnos diwethaf, mynychodd aelod o dîm Fferm Pandy Gynhadledd Gwir Fwyd a Ffermio Cymru ym Mhen-y-bont. Roedd yn gyfle i glywed rhai o brif bolisïau llywodraeth Cymru a chysylltu â rhai prosiectau gwych sy'n digwydd ar draws y wlad.

Un o'r datblygiadau mwyaf cyffrous yw Cegin y Bobl. Mae'r tîm ysbrydoledig hwn yn rhedeg rhaglenni addysg bwyd a ddatblygwyd gan rai o gogyddion, tyfwyr ac arbenigwyr bwyd gorau Cymru.

Yr hyn sydd mor gyffrous yw bod Cegin y Bobl yn cymryd ymagwedd gyfannol at fwyd sy'n mynd y tu hwnt i ddysgu sgiliau coginio yn unig. Maent yn cydnabod bod bwyd yn eistedd ar groesffordd cymaint o heriau yr ydym yn eu hwynebu heddiw - o glefydau sy'n gysylltiedig â diet i'r argyfyngau brys mewn ffermio, colli bioamrywiaeth, a chost byw.

Yr hyn sy'n gwneud Cegin y Bobl yn arbennig yw eu dealltwriaeth y gall addysg bwyd fod yn wirioneddol drawsnewidiol. Drwy gysylltu pobl â thyfwyr lleol, addysgu sgiliau coginio ymarferol, a meithrin gwerthfawrogiad dyfnach o ble mae ein bwyd yn dod, maen nhw'n grymuso cymunedau ledled Cymru i wneud dewisiadau iachach wrth gefnogi systemau bwyd lleol.

Dyma'r math o arloesedd gwaelodol sy'n rhoi gobaith gwirioneddol inni am ddyfodol iachach a mwy cysylltiedig yng Nghymru.

Newyddion Bwyd - Bwydydd Ultra-brosesedig: Newyddion Bwysig i'n Hiechyd

Mae tair papur ymchwil mawr, a adroddwyd yn y newyddion yr wythnos diwethaf, wedi dangos bod bwydydd ultra-brosesedig (UPF) yn niweidio pob system organ yn ein cyrff. Dyma adroddiad syfrdanol arall am UPF, bryd sy'n cael eu gwthio arnom gan gorfforaethau enfawr gan ddefnyddio technegau marchnata hynod soffistigedig. Dangosodd adroddiad Economi Ffug Bwyd Mawr y llynedd ffigurau syfrdanol o gost economaidd cenedleuthol dietau sy'n uchel mewn UPFs.

Mae'r ystadegau iechyd newydd yn ddifrifol: yn y DU a'r UD, mae dros hanner ein diet bellach yn UPF. I rai pobl, yn enwedig plant a'r rhai mewn ardaloedd difreintiedig, gall fod mor uchel â 80%.

Cysylltodd yr ymchwil, a gyhoeddwyd yn y Lancet, 104 o astudiaethau hirdymor a chanfod bod defnydd uchel o UPF yn gysylltiedig â gordewdra, diabetes math 2, clefyd y galon, iselder, a marwolaeth gynnar.

Ac nid iechyd pobl yn unig sy'n dioddef. Mae cynhyrchu UPFs hefyd yn cael effeithiau negyddol ar iechyd ein planed - mae'r cyfan yn gysylltiedig.

Y newyddion da? Mae newid yn digwydd. Mae rhaglen bwyd ysgol Brasil wedi llwyddo i ddileu'r rhan fwyaf o UPF, gyda chynlluniau i wneud 90% o brydau ysgol yn ffres neu wedi'u prosesu i'r lleiafswm erbyn 2026. Mae llywodraeth y DU a Senedd Cymru hefyd yn gwneud symudiadau cadarnhaol tuag at bolisïau bwyd iach.

Mae'r neges yn glir: bod lleihau UPF a dychwelyd i fwydydd ffres, cyflawn yn diogelu ein hiechyd. Gall newidiadau bach, fel dewis ffrwythau a llysiau cyfan sydd yn eu tymor ac wedi'u tyfu'n lleol, wneud gwahaniaeth gwirioneddol.

Diweddariad Hamperi Cynhaeaf

Mae ein cynllun blychau llysiau yn tyfu'n araf ac rydym wedi cael adborth gwych gan gwsmeriaid. Dywedodd un cwsmer yr wythnos diwethaf “Dydw i erioed wedi adnabod llysiau fel hyn” (diolch am yr adborth gwych, Lucy!).

Eich cyfle olaf i godi hamper cynhaeaf eleni fydd DYDD LLUN 22 Rhagfyr. Byddwn yn anfon rhestr o'r hyn sydd ar gael ychydig ddyddiau ymlaen llaw felly cadwch lygad allan fel y gallwch chi fwynhau cinio Nadolig o gynnyrch Fferm Pandy.

Os nad ydych chi ar y rhestr hysbysiadau cliciwch y botwm isod i ymuno â'r grŵp WhatsApp argaeledd cynnyrch.

Diolch yn fawr iawn i'r holl wirfoddolwyr eleni!

Cawsom ddiwrnod hyfryd yn ein Diwrnod Gwirfoddolwyr Cymunedol a’r ddechrau’r mis. Er gwaethaf yr fyrdd (ar ôl llifogydd dros nos), cafodd y rhai a lwyddodd i gyrraedd eu gwobrwyo â heulwen a diwrnod gwych ar y fferm.

Dechreuodd y diwrnod gydag Ali yn arwain taith o amgylch y fferm, ac yna sesiwn gydweithio yn y lle ffrwythau. Gorffennom gyda phryd o fwyd blasus a baratowyd gan ein cogydd ar y fferm, Ness.

Fel fferm dan arweiniad y gymuned, rydym yn ddiolchgar iawn i bawb sydd wedi gwirfoddoli gyda ni eleni. Mae eich help yn mynd y tu hwnt i weithio nunig - mae gwybod bod ein cymuned estynedig yn awyddys i helpu efo sicyrhau ddiogelwch bwyd lleol yn codi ein hysbryd yng ngwaith heriol cynhyrchu bwyd.

Eisiau cymryd rhan? Ymunwch â'n grŵp WhatsApp gwirfoddolwyr am ddiweddariadau wythnosol ar weithgareddau fferm trwy glicio'r botwm isod.

Dyddiadau Cau'r Fferm

Bydd y fferm ar gau o 23 Rhagfyr tan ddechrau mis Chwefror 2026.

Dewisiad Oriel

Dyma ychydig o luniau a dynnwyd dros yr hydref ar y fferm